दुर्गा मातेची चाळीसा मराठी मध्ये | दुर्गा माँ चाळीसा

दुर्गा चाळीसा मराठीत आणि त्याचा अर्थ

दुर्गा चाळीसा आणि त्याचे अर्थ

नमो नमो दुर्गे सुख करनी।
नमो नमो अंबे दुःख हरनी ॥ 1 ॥
सुख देणाऱ्या दुर्गेला नमस्कार, दुःख हरण करणाऱ्या अंबेला नमस्कार.

निरंकार है ज्योति तुम्हारी।
तिहू लोक फैली उजियारी ॥ 2 ॥
तुझी ज्योती निराकार आहे आणि तिचा प्रकाश तिन्ही लोकांत पसरलेला आहे.

शशि ललाट मुख महाविशाला।
नेत्र लाल भृकुटि विकराला ॥ 3 ॥
तुझे कपाळ चंद्रासारखे तेजस्वी आहे, मुख विशाल आहे; डोळे रक्तवर्ण आहेत आणि भुवया भीषण (रौद्र) आहेत.

रूप मातु को अधिक सुहावे।
दरश करत जन अति सुख पावे ॥ 4 ॥
मातेचे रूप अत्यंत शोभून दिसते; तिचे दर्शन घेताना लोकांना अतिशय आनंद मिळतो.

तुम संसार शक्ति लय कीना।
पालन हेतु अन्न धन दीना ॥ 5 ॥
तू संसाराच्या शक्तीला आपल्यात सामावून घेतलेस, आणि जगाच्या पालनासाठी अन्न आणि धन दिलेस.

अन्नपूर्णा हुयि जग पाला।
तुम ही आदि सुंदरी बाला ॥ 6 ॥
अन्नपूर्णा होऊन तू जगाचे पालन केलेस; तूच आदि सुंदरी, बाला (आद्य कुमारीरूप) आहेस.

प्रलयकाल सब नाशन हारी।
तुम गौरी शिव शंकर प्यारी ॥ 7 ॥
प्रलयकाळी तूच सर्वांचा नाश करणारी आहेस; तूच गौरी, शिव-शंकरांची प्रिय पत्नी.

शिव योगी तुम्हरे गुण गावेम्।
ब्रह्मा विष्णु तुम्हें नित ध्यावेम् ॥ 8 ॥
योगी शिव तुझे गुण गातात; ब्रह्मा आणि विष्णू तुझे नित्य ध्यान करतात.

रूप सरस्वती का तुम धारा।
दे सुबुद्धि ऋषि मुनिन उबारा ॥ 9 ॥
तू सरस्वतीचे रूप धारण केलेस आणि सुबुद्धी देऊन ऋषी-मुनींचा उद्धार केलास.

धरा रूप नरसिंह को अंबा।
परगट भयि फाड के खंबा ॥ 10 ॥
अंबे, तू नरसिंहाचे रूप धारण केलेस आणि खांब फाडून प्रकट झालीस.

रक्षा कर प्रह्लाद बचायो।
हिरण्याक्ष को स्वर्ग पठायो ॥ 11 ॥
प्रह्लादाचे रक्षण करून त्याला वाचवलेस आणि (त्याच्या पित्याला) स्वर्गात धाडलेस. (टीप: प्रह्लादकथेत नरसिंहाने वधलेला राक्षस पारंपरिकरीत्या हिरण्यकशिपू आहे; चाळीसाच्या या पाठात ‘हिरण्याक्ष’ असे नाव आढळते.)

लक्ष्मी रूप धरो जग माहीम्।
श्री नारायण अंग समाहीम् ॥ 12 ॥
जगात तू लक्ष्मीचे रूप धारण केलेस आणि श्रीनारायणांच्या अंगात (सहचारिणी म्हणून) सामावलीस.

क्षीरसिंधु में करत विलासा।
दयासिंधु दीजै मन आसा ॥ 13 ॥
क्षीरसागरात तू विहार करतेस; हे दयासागरा, माझ्या मनाची आशा पूर्ण कर.

हिंगलाज में तुम्हीं भवानी।
महिमा अमित न जात बखानी ॥ 14 ॥
हिंगलाजमध्ये तूच भवानी आहेस; तुझा अपार महिमा वर्णन करता येत नाही.

मातंगी धूमावति माता।
भुवनेश्वरी बगला सुखदाता ॥ 15 ॥
मातंगी, धूमावती, भुवनेश्वरी आणि बगला — ही सर्व तुझीच रूपे असून तू सुख देणारी आहेस.

श्री भैरव तारा जग तारिणी।
छिन्न भाल भव दुःख निवारिणी ॥ 16 ॥
श्री भैरव आणि तारा (या नामांनी) तू जगाला तारणारी आहेस, आणि संसारातील दुःखांचे निवारण करणारी आहेस.

केहरि वाहन सोह भवानी।
लांगुर वीर चलत अगवानी ॥ 17 ॥
सिंहवाहिनी भवानी शोभून दिसते; वीर लांगुर (हनुमान/भैरव) तिच्या पुढे मार्ग दाखवीत चालतो.

कर में खप्पर खडग विराजे।
जाको देख काल डर भाजे ॥ 18 ॥
तुझ्या हातात खप्पर आणि खड्ग शोभते; ते पाहून काळ (मृत्यू) सुद्धा भीतीने पळतो.

तोहे कर में अस्त्र त्रिशूला।
जाते उठत शत्रु हिय शूला ॥ 19 ॥
तुझ्या हातात त्रिशूल हे अस्त्र आहे, ज्यामुळे शत्रूंच्या हृदयात वेदना (धडकी) उठते.

नगरकोटि में तुम्हीं विराजत।
तिहुँ लोक में डंका बाजत ॥ 20 ॥
नगरकोट (कांगडा) येथे तूच विराजमान आहेस; तिन्ही लोकांत तुझा डंका वाजतो.

शुंभ निशुंभ दानव तुम मारे।
रक्तबीज शंखन संहारे ॥ 21 ॥
तू शुंभ-निशुंभ या दानवांना मारलेस आणि रक्तबीज तसेच (इतर) शंखासुरांचा संहार केलास.

महिषासुर नृप अति अभिमानी।
जेहि अघ भार मही अकुलानी ॥ 22 ॥
महिषासुर राजा अत्यंत अभिमानी होता; त्याच्या पापांच्या भाराने पृथ्वी व्याकूळ झाली.

रूप कराल कालिका धारा।
सेन सहित तुम तिहि संहारा ॥ 23 ॥
तू भयंकर कालिकेचे रूप धारण करून त्याला (महिषासुराला) त्याच्या सैन्यासह नष्ट केलेस.

पडी भीढ संतन पर जब जब।
भयि सहाय मातु तुम तब तब ॥ 24 ॥
जेव्हा जेव्हा संतांवर संकट आले, तेव्हा तेव्हा हे माते, तू त्यांची सहाय्यक झालीस.

अमरपुरी अरु बासव लोका।
तब महिमा सब कहें अशोका ॥ 25 ॥
अमरपुरीत आणि इंद्रलोकात सर्वजण शोकमुक्त होऊन तुझा महिमा गातात.

ज्वाला में है ज्योति तुम्हारी।
तुम्हें सदा पूजें नर नारी ॥ 26 ॥
ज्वालाजीमध्ये तुझीच ज्योत आहे; स्त्री-पुरुष सर्वजण तुझी सदैव पूजा करतात.

प्रेम भक्ति से जो यश गावेम्।
दुःख दारिद्र निकट नहिं आवेम् ॥ 27 ॥
जो प्रेम आणि भक्तीने तुझी कीर्ती गातो, त्याच्या जवळ दुःख आणि दारिद्र्य येत नाही (असे चाळीसा सांगतो).

ध्यावे तुम्हें जो नर मन लायि।
जन्म मरण ते सौं छुट जायि ॥ 28 ॥
जो मनापासून तुझे ध्यान करतो, तो जन्म-मरणाच्या चक्रातून सुटतो.

जोगी सुर मुनि कहत पुकारी।
योग न होयि बिन शक्ति तुम्हारी ॥ 29 ॥
योगी, देव आणि मुनी ठामपणे सांगतात की तुझ्या शक्तीशिवाय योग साधत नाही.

शंकर आचारज तप कीनो।
काम अरु क्रोध जीत सब लीनो ॥ 30 ॥
शंकराचार्यांनी तप केले आणि काम व क्रोध या सर्वांवर विजय मिळवला.

निशिदिन ध्यान धरो शंकर को।
काहु काल नहिं सुमिरो तुमको ॥ 31 ॥
ते रात्रंदिवस शंकराचे (शिवाचे) ध्यान करीत राहिले, पण कधीही तुझे स्मरण केले नाही.

शक्ति रूप को मरम न पायो।
शक्ति गयी तब मन पछतायो ॥ 32 ॥
त्यांना शक्तिरूपाचे रहस्य समजले नाही; जेव्हा शक्ती निघून गेली, तेव्हा त्यांना पश्चात्ताप झाला.

शरणागत हुयि कीर्ति बखानी।
जय जय जय जगदंब भवानी ॥ 33 ॥
ते शरण आले आणि तुझी कीर्ती गाऊ लागले — “जय जय जय जगदंबा भवानी!”

भयि प्रसन्न आदि जगदंबा।
दयि शक्ति नहिं कीन विलंबा ॥ 34 ॥
आदि जगदंबा प्रसन्न झाली आणि विलंब न करता त्यांना शक्ती परत दिली.

मोको मातु कष्ट अति घेरो।
तुम बिन कौन हरै दुःख मेरो ॥ 35 ॥
हे माते, मला अतिशय कष्टांनी घेरले आहे; तुझ्याशिवाय माझे दुःख दूर करणारे कोण?

आशा तृष्णा निपट सतावेम्।
रिपु मूरख मॊहि अति दर पावैम् ॥ 36 ॥
आशा आणि तृष्णा मला फार छळतात; (आतील) मूर्ख शत्रू मला अत्यंत भीती (दर = डर) घालतात.

शत्रु नाश कीजै महारानी।
सुमिरौं इकचित तुम्हें भवानी ॥ 37 ॥
हे महाराणी, माझ्या शत्रूंचा नाश कर; भवानी, मी एकाग्रचित्ताने तुझे स्मरण करतो.

करो कृपा हे मातु दयाला।
ऋद्धि-सिद्धि दे करहु निहाला ॥ 38 ॥
हे दयाळू माते, कृपा कर; ऋद्धी-सिद्धी देऊन मला निहाल (धन्य) कर.

जब लगि जियू दया फल पावू।
तुम्हरो यश मैं सदा सुनावू ॥ 39 ॥
मी जिवंत असेपर्यंत तुझ्या कृपेचे फळ मिळत राहो, आणि मी सदा तुझा यशोगान करीत राहीन.

दुर्गा चाळीसा जो गावै।
सब सुख भोग परमपद पावै ॥ 40 ॥
जो दुर्गा चाळीसा गातो, तो सर्व सुखांचा उपभोग घेऊन परमपद प्राप्त करतो (असे फलश्रुती सांगते).

देवीदास शरण निज जानी।
करहु कृपा जगदंब भवानी ॥
देवीदास स्वतःला तुझ्या शरणात जाणून विनवतो — हे जगदंबा भवानी, कृपा कर. (ही चाळीसातील रचनाकाराची नाममुद्रा आहे.)

॥ इति श्री दुर्गा चाळीसा सम्पूर्ण ॥

---

हे चाळीसा देवी दुर्गेला सृष्टीची निर्माती, पालनकर्ती आणि दुष्टांची संहारक म्हणून गौरवते. असे मानले जाते की याचे पठण केल्याने देवीचे आशीर्वाद, शक्ती, समृद्धी आणि नकारात्मकतेपासून संरक्षण मिळते.