॥ श्री दुर्गा देवीची आरती ॥
दुर्गे दुर्घट भारी तुजविण संसारी।
अनाथ नाथे अम्बे करुणा विस्तारी।
वारी वारी जन्म मरणांते वारी।
हारी पडलो आता संकट निवारी॥
जय देवी जय देवी महिषासुरमथिनी।
सुरवर ईश्वर वरदे तारक संजीवनी॥
त्रिभुवन-भुवनी पाहता तुज ऐसी नाही।
चारी श्रमले परन्तु न बोलवे काही।
साही विवाद करिता पडले प्रवाही।
ते तू भक्तालागी पावसि लवलाही॥
जय देवी जय देवी महिषासुरमथिनी।
सुरवर ईश्वर वरदे तारक संजीवनी॥
प्रसन्न वदने प्रसन्न होसी निजदासा।
क्लेशांपासुनि सोडवि तोडी भवपाशा।
अम्बे तुजवाचून कोण पुरविल आशा।
नरहरी तल्लिन झाला पदपंकजलेशा॥
जय देवी जय देवी महिषासुरमथिनी।
सुरवर ईश्वर वरदे तारक संजीवनी॥
दुर्गा आरती करणं अनेक आध्यात्मिक, भावनिक आणि मानसिक लाभ देतं, असं भक्त मानतात, ज्यामुळे भक्ताची देवाशी असलेली नाळ अधिक मजबूत होते. खालील काही मुख्य लाभ दिलेले आहेत:
1. आध्यात्मिक उन्नती
- दुर्गा आरती देवी दुर्गेच्या आशीर्वादांना आमंत्रित करते, ज्यामुळे एक गहन आध्यात्मिक संबंध निर्माण होतो. हे व्यक्तीच्या चेतनेला उच्च आध्यात्मिक ऊर्जा सोबत जोडण्यास मदत करतं.
2. नकारात्मक शक्तींपासून संरक्षण
- देवी दुर्गा ह्या सामर्थ्यशाली रक्षणकर्त्या मानल्या जातात. तिच्या आरतीचे नियमित पठण नकारात्मक ऊर्जा आणि जीवनातील आव्हाने दूर करण्यासाठी तिच्या दैवी शक्तीला जागृत करतं, अशी श्रद्धा आहे.
3. सामर्थ्य आणि धैर्य
- आरती म्हणणं आतून सामर्थ्य आणि धैर्य प्रदान करतं. दुर्गा देवी त्यांच्या योद्धा रूपासाठी ओळखल्या जातात, आणि त्यांचे आशीर्वाद भक्तांना अडथळ्यांवर मात करण्यास साहस देतात.
4. मानसिक शांती
- आरतीच्या तालबद्ध पठणाने आणि आवाजाने मनाला शांती मिळते, असा भक्तांचा अनुभव आहे. हे ताण आणि चिंता कमी करण्यास मदत करतं.
5. भावनिक संतुलन
- दुर्गा आरती संयम, करुणा आणि भावनिक सामर्थ्य यासारख्या गुणांचा विकास करते, ज्यामुळे भक्तांना कठीण परिस्थितीतून सन्मानाने पुढे जाण्यास मदत होते.
6. आध्यात्मिक शुद्धीकरण
- आरतीला शुद्धीकरण विधी म्हणून ओळखले जाते. आरतीचा प्रकाश अंधार, अज्ञान आणि नकारात्मक भावना दूर करण्याचं प्रतीक आहे.
7. समृद्धीचे आशीर्वाद
- भक्त देवी दुर्गेचे समृद्धी आणि भरभराटीसाठी आशीर्वाद मागतात. भक्तीने आरती करणं हे भौतिक आणि आध्यात्मिक संपत्ती प्राप्तीसाठी सहाय्यक ठरते, असं मानलं जातं.
8. समाज आणि एकत्र येणं
- आरती बहुतेक वेळा समूहात केली जाते, ज्यामुळे समाजात एकत्र येण्याची भावना निर्माण होते. ही सामायिक भक्ती सकारात्मक ऊर्जा निर्माण करते आणि सामाजिक बंधनं मजबूत करते.
9. भक्ती आणि कृतज्ञता वाढवते
- हे भक्ती आणि देवाच्या प्रति कृतज्ञतेची भावना वाढवतं. हे व्यक्तीच्या श्रद्धेला दृढ करतं आणि नम्रता देतं.
10. इच्छांची पूर्तता
- दुर्गा आरतीचं नियमित आणि प्रामाणिकतेने पठण केल्याने इच्छांची पूर्तता होते, असं मानलं जातं. भक्त देवीच्या कृपेसाठी त्यांचे वैयक्तिक आणि आध्यात्मिक उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी प्रार्थना करतात. हे श्रद्धेवर आधारित आहे, निश्चित परिणामाची हमी नव्हे.
दुर्गा आरती आपल्या आध्यात्मिक जीवनात समाविष्ट करणं अंतर्गत शांती आणि बाह्य कल्याण वाढवू शकतं, असं भक्त मानतात.
Durga Maa Aarti with Meaning
श्री दुर्गा देवीची आरती – अर्थ
- दुर्गे दुर्घट भारी तुजविण संसारी।
- हे दुर्गे, तुझ्याशिवाय या संसारात जगणे अत्यंत कठीण (दुर्घट) आहे.
- अनाथ नाथे अम्बे करुणा विस्तारी।
- अनाथांची नाथ असलेल्या अंबे, तू आपली करुणा सर्वत्र पसरव.
- वारी वारी जन्म मरणांते वारी।
- जन्म-मरणाचे हे फेरे वारंवार दूर कर (वारी = निवार).
- हारी पडलो आता संकट निवारी॥
- मी थकून-हारून गेलो आहे; आता तूच माझे संकट दूर कर.
- जय देवी जय देवी महिषासुरमथिनी।
- जय देवी! जय देवी! महिषासुराचा संहार करणारी!
- सुरवर ईश्वर वरदे तारक संजीवनी॥
- श्रेष्ठ देवांना आणि ईश्वरांनाही वर देणारी, तारणहार आणि संजीवनी (जीवन देणारी) तूच आहेस.
- त्रिभुवन-भुवनी पाहता तुज ऐसी नाही।
- तिन्ही लोकांत शोधले तरी तुझ्यासारखी दुसरी कोणीही नाही.
- चारी श्रमले परन्तु न बोलवे काही।
- चारही वेद तुझे वर्णन करताना थकून गेले, तरीही तुझे पूर्ण वर्णन त्यांना करता येत नाही.
- साही विवाद करिता पडले प्रवाही।
- सहा शास्त्रे वादविवाद करीत राहिली, पण (निष्कर्षाविना) प्रवाहात वाहून गेली.
- ते तू भक्तालागी पावसि लवलाही॥
- जे (तुझे स्वरूप) शास्त्रांनाही गवसत नाही, ते तू भक्तांना लगेच प्राप्त करून देतेस.
- प्रसन्न वदने प्रसन्न होसी निजदासा।
- प्रसन्न मुखाने तू आपल्या दासावर (भक्तावर) प्रसन्न होतेस.
- क्लेशांपासुनि सोडवि तोडी भवपाशा।
- तू क्लेशांपासून सोडवतेस आणि संसाराच्या (भवाच्या) बंधनांचे पाश तोडतेस.
- अम्बे तुजवाचून कोण पुरविल आशा।
- अंबे, तुझ्याशिवाय आमच्या आशा दुसरे कोण पूर्ण करील?
- नरहरी तल्लिन झाला पदपंकजलेशा॥
- (रचनाकार) नरहरी तुझ्या चरणकमलांच्या अंशातही तल्लीन झाला आहे. (ही आरतीतील रचनाकाराची नाममुद्रा आहे.)
- जय देवी जय देवी महिषासुरमथिनी।
- जय देवी! जय देवी! महिषासुराचा संहार करणारी!
दुर्गा माता आरती पहा | दुर्गा आरती ऐका
Devi Durga Ma Video Gallery | दुर्गा माँ की आरतियाँ, मंत्र, चालीसा और भजन वीडियो
[youtube-feed feed=2]
दुर्गा आरतीविषयी वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
-
दुर्गा आरती कशासाठी केली जाते?
दुर्गा आरती देवी दुर्गेच्या आशीर्वादांना आमंत्रित करण्यासाठी आणि तिची स्तुती करण्यासाठी केली जाते. या आरतीतून भक्त संकटांतून तारण, संसारबंधनातून मुक्ती आणि आपल्या आशा पूर्ण होण्याची प्रार्थना करतात.
-
दुर्गा आरती कधी केली जाते?
दुर्गा आरती विशेषतः नवरात्रीच्या नऊ दिवसांत आणि अष्टमी-नवमीला केली जाते. तसेच मंगळवार आणि शुक्रवार हे दिवस देवी उपासनेसाठी शुभ मानले जातात; इच्छा असल्यास ती दररोजही करता येते.
-
‘दुर्गे दुर्घट भारी’ आरतीचा अर्थ काय आहे?
‘दुर्गे दुर्घट भारी तुजविण संसारी’ म्हणजे ‘हे दुर्गे, तुझ्याशिवाय संसारात जगणे अत्यंत कठीण आहे.’ पुढे आरती सांगते की चारही वेद आणि सहा शास्त्रे देवीचे पूर्ण वर्णन करू शकत नाहीत, तरी ती भक्तांवर लगेच प्रसन्न होते.
-
या आरतीचे रचनाकार कोण आहेत?
आरतीच्या शेवटच्या कडव्यात ‘नरहरी तल्लिन झाला पदपंकजलेशा’ अशी रचनाकाराची नाममुद्रा (नरहरी) येते. ही परंपरेने मराठी भक्तिरचना म्हणून गायली जाते.
-
आरतीत किती कडवी आहेत?
या आरतीत तीन कडवी आहेत (प्रत्येकी चार ओळींची), आणि प्रत्येक कडव्यानंतर ‘जय देवी जय देवी महिषासुरमथिनी’ हे ध्रुवपद (धृपद) म्हटले जाते.
-
दुर्गा आरती किती वेळा करावी?
नवरात्रीत अनेक भक्त सकाळ-संध्याकाळ आरती करतात. इतर दिवशी भक्त आपल्या श्रद्धेनुसार दररोज किंवा मंगळवार-शुक्रवारी आरती करतात; संख्येपेक्षा भक्ती महत्त्वाची मानली जाते.
-
दुर्गा आरती करताना कोणते साहित्य लागते?
आरतीसाठी तुपाचा दिवा, कापूर, अगरबत्ती, फुले (विशेषतः लाल जास्वंद) आणि नैवेद्य लागतो. आरतीचे ताट देवीसमोर घड्याळाच्या दिशेने ओवाळले जाते.
-
आरती घरी करता येते का?
होय. आरती घरातील देवघरात किंवा मंदिरात, कोणत्याही स्वच्छ आणि पवित्र स्थळी भक्तिभावाने करता येते.
-
दुर्गा आरतीचा भक्तांना काय लाभ होतो?
भक्तांच्या अनुभवानुसार आरतीने मानसिक शांतता, धैर्य आणि आत्मविश्वास मिळतो आणि श्रद्धा दृढ होते. हे अनुभव श्रद्धा आणि परंपरेवर आधारित आहेत.
-
‘महिषासुरमथिनी’ म्हणजे काय?
‘महिषासुरमथिनी’ म्हणजे महिषासुर राक्षसाचा संहार करणारी — देवी दुर्गेचे हे प्रसिद्ध विशेषण आहे, जे वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक मानले जाते.
